Uniwersytet Papieski Jana Pawła II
w Krakowie
Wydział Filozoficzny

Przedmiotem wystąpienia jest analiza dowodu ontologicznego Kartezjusza z piątego rozdziału Medytacji wraz z jego historyczną krytyką, przeprowadzoną przez Gassendiego oraz Kanta.
W strukturze logicznej rozumowania Kartezjusza występują dwie przesłanki:
a) Bóg jest podmiotem wszystkich doskonałości.
b) Istnienie jest doskonałością.
Zwrócimy uwagę na stosunek myśli empirystycznej oraz racjonalistycznej do obydwu przesłanek, a w szczególności zagadnienia istnienia, oraz wynikające z nich konsekwencje dla uznawania/nieuznawania konkluzywności argumentacji Kartezjusza. W tych dwóch perspektywach zarysujemy istotność elementu wiary lub intuicji, które towarzyszą każdemu dowodowi dedukcyjnemu, który jest uważany za konkluzywny. W tym sensie każdy dowód ontologiczny stanowiąc przejaw – trawestując św. Anzelma – rozumowego ujęcia przedmiotu wiary, wymaga jednocześnie wiary, aby to rozumowe ujęcie mogło mieć miejsce, a sam dowód mógł być uznany za konkluzywny.