Uniwersytet Papieski Jana Pawła II
w Krakowie
Wydział Filozoficzny

Wykład stanowi rezultat badań stanowiących istotną część szerszego projektu badawczego, przeprowadzonego przeze mnie w latach 2004-2007. Projekt ten w całości dotyczy sporu między Helmutem Plessnerem a Martinem Heideggerem na temat roli antropologii filozoficznej w poszukiwaniu istoty człowieka.
Jak doszło do tego, że twórca ontologii fundamentalnej nagle zaczął postrzegać właśnie antropologię filozoficzną jako poważny problem w filozofii XX wieku? Jakie zarzuty postawił pod adresem tej antropologii? Dlaczego wreszcie naczelny krytyk antropologii sam był podejrzewany o to, że jego myślenie filozoficzne jest zakamuflowaną filozofią człowieka? Przede wszystkim na te trzy pytania staram się odpowiedzieć w przygotowanym wykładzie, który składa się – stosownie do semestru jesienno-zimowego i wiosenno-letniego - z dwóch części.

Semestr II. ANTROPOLOGIA FILOZOFICZNA JAKO PROBLEM W FILOZOFII MARTINA HEIDEGGERA
1. Ontologia fundamentalna a tzw. „nieporozumienie antropologiczne”.
1.1.Dwuznaczne miejsce człowieka w ontologii fundamentalnej.
1.2. Dystans wobec antropologii filozoficznej.
1.3. „Powiewy” antropologii w ontologii fundamentalnej.
2.„Konsekwencje” nieporozumienia antropologicznego.
2.1.Martin Buber – ontologia fundamentalna jako przykład zubożenia antropologii filozoficznej.
2.2.Edmund Husserl – zarzut skrajnego antropologizowania filozofii.
2.3.Otto Friedrich Bollnow – analityka Dasein jako jednostronna antropologia.
2.4.Józef Tischner – ontologia fundamentalna jako przykład redukcji ludzkiego dramatu
3. Podstawowe stanowisko Heideggera wobec antropologii filozoficznej.
3.1. Krytyka idei >>antropologii w ogóle<<.
3.2. Krytyka idei antropologii filozoficznej.
3.3. Bezsilność antropologii filozoficznej wobec pytania antropologicznego.
3.3.1. Problem: antropologia czy metafizyka Dasein?
3.3.2. >>Skończoność<< jako klucz do rozwiązania problemu.
3.4. Antropologia filozoficzna jako przeszkoda w drodze do poznania istoty człowieka.
3.5. Zarzut >>antropologizmu<< i >>antropomorfizmu<<.
3.5.1. >>Imperializm<< filozofii podmiotu – antropologizm.
3.5.2. Problem >>uczłowieczenia<< bytu w całości - antropomorfizm.
3.5.3. Od >>hegemonii antropologii<< do humanizmu.
3.6. W poszukiwaniu mostów porozumienia.

W drugiej części wykładu rocznego wyjaśniona jest najpierw kwestia tzw. "nieporozumienia antropologicznego", czyli udzielona jest odpowiedź na pytanie, dlaczego analityka egzystencjalna Dasein często bywa traktowana jako jeden z nowatorskich wariantów filozofii człowieka. Następnie szczegółowo wymienione są przyczyny, dla których Heidegger zajmuje zdecydowanie krytyczne stanowisko wobec antropologii filozoficznej.