Uniwersytet Papieski Jana Pawła II
w Krakowie
Wydział Filozoficzny

Celem wykładów jest zapoznanie studenta z najważniejszymi ideami fenomenologii ontologicznej Romana Ingardena, polskiego filozofa, ucznia Edmunda Husserla. Fenomenologię tę określa się także jako realistyczną i obiektywistyczną. Na wykładzie zaprezentujemy źródła filozofii Romana Ingardena, czyli jego spór z fenomenologią transcendentalną Husserla w sprawie stosunku świata realnego do świadomości. Przedstawimy jak kształtowała się koncepcja sporu o istnienie świata, następnie przywołamy koncepcję metody fenomenologicznej i podstawowe kroki które na nią się składają. W centrum naszych rozważań będzie analiza ontologii jako filozofii pierwszej oraz podstawowe działy filozofii tj. epistemologia oraz metafizyka. Na wykładzie zostaną omówione najważniejsze kategorie ontologiczne skonstruowane przez Ingardena, tj., sposoby istnienia, momenty bytowe, materia, forma oraz inne dziedziny przedmiotowe. Omówimy problem poznania ontologicznego, poznanie empiryczne a poznanie ejdetyczne, stosunek realizmu skrajnego do realizmu umiarkowanego, jako dwóch interpretacji poznania ejdetycznego. Podjęty zostanie problem statusu metodologicznego ontologii, odpowiemy sobie na pytanie, czy ontologia polskiego fenomenologa jest nauką oraz jaki charakter mają sądy ontologiczne. Interesować nas będzie zagadnienie prawdziwości zdań ontologicznych oraz kwestia ich rozstrzygalności. Omówimy jaki jest stosunek ontologii do metafizyki, szczególnie tej uprawianej w ramach filozofii klasycznej. Zastanowimy się czy fenomenologia ontologiczna realizuje cele maksymalistycznie rozumianej filozofii, i czy faktycznie możemy, jak czynią to niektórzy (np., A. B. Stępień), określić ingardenowską fenomenologię jako filozofię klasyczną. Przedyskutujemy także problem stosunku ontologii do nauk szczegółowych, omówimy na konkretnych przykładach rolę jaką odgrywają one w badaniu ontologicznym.

Podczas wykładu zostaną omówione następujące zagadnienia:

1)Życie i dzieło Romana Ingardena, dziedziny badań,
2) Dyskusja z idealizmem transcendentalnym E. Husserla, kształtowanie się koncepcji fenomenologii realistycznej i obiektywistycznej,
3) Idea Sporu o istnienie świata.
4)Metoda fenomenologiczna, koncepcja doświadczenia, opis fenomenologiczny, redukcja ejdetyczna, transcendentalna, przedmiot fenomenologii,
5) Koncepcja ontologii jako filozofii pierwszej, poznanie ontologiczne, poznanie empiryczne a poznanie ejdetyczne, realizm skrajny a realizm umiarkowany (arystotelesowski) jako dwie wersje interpretacji poznania ontologicznego,
6) Zagadnienia ontologiczne
7) Zagadnienia metafizyczne
8) Zagadnienia epistemologiczne
9) Podstawowe kategorie ontologii egzystencjalnej i formalnej (sposoby istnienia momenty bytowe, forma, materia, charakterystyka różnych typów przedmiotów, świadomość, człowiek, dzieło sztuki),
10) Status metodologiczny ontologii jako nauki, charakter sądów ontologicznych i problem ich rozstrzygalności, problem prawdziwości zdań ontologicznych,
11) Problem ontologii materialnej
12) Ontologia a nauki szczegółowe, czy filozofia jako synteza nauk szczegółowych?
13) Ontologia a metafizyka w wersji klasycznej
14) Fenomenologia ontologiczna jako filozofia maksymalistyczna, maksymalizm epistemologiczny i metodologiczny,
15) Czy fenomenologię ontologiczną Romana Ingardena można zaliczyć do filozofii klasycznej?

Student powinien zapoznać się z podstawowymi ideami fenomenologii ontologicznej Ingardena. Powinien umieć ujawnić kryjące się za poszczególnymi ustaleniami założenia filozoficzne, i w związku z tym ocenić pozytywne oraz negatywne strony proponowanej przez polskiego fenomenologa koncepcji filozofii.