Uniwersytet Papieski Jana Pawła II
w Krakowie
Wydział Filozoficzny

Ukazanie się po raz pierwszy w języku polskim dzieła głównego Ferdynanda Ebnera „Słowo i realności duchowe” jest znakomitą okazją do pogłębionego studium jego filozofii człowieka. Ebnerowska analiza logosu stanowi właściwy klucz do zrozumienia tej filozofii. W opozycji do wielowiekowej tradycji filozoficznej, rozwijającej się między Parmenidesem i Heglem, Ebner kwestionuje zasadę, wedle której fundamentów istnienia należy poszukiwać przede wszystkim w akcie myślenia. Tymczasem egzystencja człowieka ma swoją podstawę nie gdzie indziej, jak właśnie w transcendentnym względem aktów świadomości słowie. Uzasadnieniu tej tezy poświęci Ebner całą swoja uwagę. Niniejszy wykład stanowić będzie próbę krytycznego wglądu w to uzasadnienie, które stanowi kamień milowy w rozwoju współczesnej filozofii dialogu.

Semestr zimowy – część I: Filozofia słowa
I.Wprowadzenie.
II.Podstawowa formuła głównej myśli Fragmentów pneumatologicznych.
1.Filozofia słowa jako główne zadanie myślenia.
2.Słowo w horyzoncie fenomenu mowy – osobowa aktualizacja słowa.
III.Duchowe realności.
1.Ufundowanie Ja i Ty w słowie – w jego aktualizacji.
2.Duch i duchowość Ja i Ty.
3.Duch jako relacja – Kierkegaard.
4.Ebnerowska krytyka filozofii ducha.
5.Nowożytne osamotnienie Ja jako wyobcowanie duchowego życia człowieka.
6.Idealizm jako sen o duchu i „choroba na śmierć”.
7.Psyche a pneuma.

Po ukończeniu kursu student powinien rozumieć przede wszystkim dzieło filozoficzne Ferdynanda Ebnera w kontekście całych dotychczasowych dziejów metafizyki człowieka; powinien zatem dostrzec najpierw prawdziwy sens Ebnerowskiej krytyki pod adresem transcendentalnych prób uchwycenia istoty człowieka, w szczególności zaś uświadomić sobie konsekwencje nowożytnego redukcjonizmu w filozofii, który sprawił, że postawienie pytania o sens ludzkiego życia, doświadczającego siebie
w horyzoncie śmiertelności i w przestrzeni napięcia między dobrem
a złem, okazało się przedsięwzięciem nad wyraz trudnym.